De energietransitie vraagt om tempo. Meer zonne-energie, meer zonneparken. Maar wat als die panelen landbouwgrond opslokken, of ten koste gaan van natuur en biodiversiteit? Stichting Hemus gelooft dat het anders kan. En laat dat samen met partners zien in het project Symbizon – een plek waar energieopwekking, voedselproductie én biodiversiteit samenkomen.
Waarom Symbizon?
De meeste zonnepanelen liggen op daken – en terecht. Maar soms is ‘zon op land’ onvermijdelijk. Dan is het belangrijk dat energieproductie niet ten koste gaat van landbouw of natuur, maar er juist mee samenwerkt. Precies dat is de kern van Symbizon: onderzoeken of zonne-energie productie en voedselproductie elkaar kunnen versterken. Met een positieve business case.
Het doel
Een slim systeem ontwikkelen van zonvolgende panelen in combinatie met telen van gewassen in stroken. Voor ons betekent dat ook aandacht voor de bodem én biodiversiteit. Denk aan kruidenstroken onder de panelen, die niet alleen mooi zijn, maar ook nuttig: ze trekken insecten aan die bijdragen aan natuurlijke plaagbestrijding en bestuiving.
De kracht van samenwerking
Symbizon is een initiatief van het consortium Zon in Landschap, waarin Hemus en ERF samenwerken met onder meer TNO, Vattenfall, het Rijksvastgoedbedrijf en Aeres Hogeschool. Het project is gestart in 2020 en loopt door tot minstens 2029, mede dankzij het vervolgproject Sunbiose 2 dat de effecten op gewasopbrengst en biodiversiteit verder onderzoekt. Op 21 september 2024 werd Symbizon officieel geopend tijdens de landelijke dag van de duurzame energie. De samenwerking uit zich ook in de afzet: de eerste oogst zal geserveerd worden in het bedrijfsrestaurant van Vattenfall in Amsterdam.
Wat gebeurt er op het land?
Het project speelt zich af op een perceel van 5 hectare, tussen de A6 en A27 bij Almere. Stichting Hemus en Vattenfall pachten deze grond van het Rijksvastgoedbedrijf. Nadat de zonnepanelen waren geplaatst, volgde een jaar herstel van de bodem met behulp van groenbemesters. In 2025 kon de teelt echt van start gaan met de teelt van rode biet en veldbonen in stroken van 6 meter. Ook zijn de kruidenstroken ingezaaid. Voor het meten van de gewasopbrengsten worden vooraf gaande aan de oogst, proefoogsten gedaan. Kwantiteit en kwaliteit van de gewassen worden gemeten. Het perceel is zo ingedeeld dat monitoring op wetenschappelijke basis mogelijk is. In 2025 is ook de nulmeting voor de biodiversiteit uitgevoerd.
Het perceel is opgedeeld in drie delen:
• Deel I: zonnepanelen + strokenteelt + kruidenstrook
• Deel II: strokenteelt + kruidenstrook
• Deel III: volledige strokenteelt
Wat leren we tot nu toe?
Met de eerste oogst in aantocht, levert het project al waardevolle inzichten op. Dit betreft vooral inzichten in elkaars vakgebied en hoe we kunnen samenwerken. Technici leren over bodemkwaliteit en groenbemesting, wij als akkerbouwers verdiepen ons in zonvolgalgoritmes en lichtintensiteit. De resultaten van afgelopen jaren zijn opgenomen in een verantwoordingsrapport dat in het najaar openbaar wordt en hier te downloaden zal zijn. Het onderzoek wordt voortgezet in Sunbiose 2.
–
Nieuwsgierig? Kijk op www.zoninlandschap.nl voor meer informatie over Symbizon of vraag een veldexcursie aan naar het Symbizonperceel.
